Κωστής Παλαμάς

Dafato Team | 24 Μαρ 2022

Πίνακας Περιεχομένων

Σύνοψη

Ο Κωστής Παλαμάς (Κωστής Παλαμάς), που γεννήθηκε στην Πάτρα το 1859 και πέθανε στην Αθήνα το 1943, ήταν κορυφαίος Έλληνας ποιητής, ο σημαντικότερος της γενιάς του. Ήταν υποψήφιος για το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας το 1939.

Ο Κωστής Παλαμάς ανήκει σε μια σημαντική οικογένεια λογίων και αντιστασιακών: ο προπάππους του, Παναγιώτης Παλαμάς (1722-1803), συμμετείχε στην Επανάσταση του Ορλώφ και ήταν ο ιδρυτής της Παλαμικής Σχολής στο Μεσολόγγι, ένα από τα σημαντικότερα πνευματικά κέντρα στην Ελλάδα επί οθωμανικής κυριαρχίας- και ο παππούς του, Ιωάννης Παλαμάς, ήταν καθηγητής στη Σχολή του Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως. Ο ποιητής γεννήθηκε το 1859 στην Πάτρα, όπου ο πατέρας του ήταν δικαστής. Ορφανός από την ηλικία των έξι ετών, ο Παλαμάς και ο μεγαλύτερος αδελφός του ανατέθηκαν στον θείο τους και μετακόμισαν στο σπίτι της οικογένειάς του στο Μεσολόγγι. Αφού ολοκλήρωσε τη δευτεροβάθμια εκπαίδευσή του το 1875, ο Kostís Palamás γράφτηκε στη Νομική Σχολή της Αθήνας, αλλά τα ενδιαφέροντά του επικεντρώθηκαν στην ποίηση, τη λογοτεχνία και τις συζητήσεις της εποχής του. Έγινε δημοσιογράφος και έγινε γνωστός ως συντάκτης των σημαντικότερων περιοδικών και εφημερίδων της εποχής του. Το 1886 δημοσίευσε την πρώτη του ποιητική συλλογή, Τραγούδια της πατρίδας μου, με τον υπότιτλο Τραγούδια της λιμνοθάλασσας. Τον Δεκέμβριο του 1887 παντρεύτηκε τη Μαρία Αποστόλου Βάλβη, με καταγωγή από το Μεσολόγγι, και απέκτησε τρία παιδιά: Ναυσικά, Λέανδρος και Άλκης. Ο τελευταίος όμως πέθανε από μηνιγγίτιδα σε ηλικία τεσσάρων ετών. Ο θάνατος αυτός βύθισε τον ποιητή σε βαθιά θλίψη, την οποία κατάφερε να μετατρέψει σε πηγή μεγαλειώδους έμπνευσης στην ελεγεία με τίτλο Τάφος, που δημοσιεύτηκε το 1898. Τον Οκτώβριο του 1897 έγινε Γενικός Γραμματέας του Πανεπιστημίου Αθηνών, θέση στην οποία παρέμεινε για τριάντα χρόνια.

Τον Απρίλιο του 1926, για τους εορτασμούς της εκατονταετηρίδας για την περίφημη έξοδο από την πολιορκία του Μεσολογγίου, απήγγειλε, στη μέση του πλήθους που είχε συγκεντρωθεί στον Κήπο των Ηρώων, το μεγάλο ποίημα La Gloire à Missolonghi. Η φήμη του ξεπέρασε πλέον τα σύνορα: στο Παρίσι, ο Hubert Pernot, διάσημος ελληνιστής της Σορβόννης, διοργάνωσε τον Απρίλιο του 1926 ένα αφιέρωμα στον Kostís Palamás, κατά τη διάρκεια του οποίου αρκετοί απαγγελιοφόροι απήγγειλαν στίχους του ποιητή. Την ίδια χρονιά έγινε δεκτός στην Ακαδημία Αθηνών και έγινε πρόεδρός της το 1930. Ένας άλλος εξαιρετικός φόρος τιμής του αποδόθηκε από τον Πρύτανη και όλο το προσωπικό του Πανεπιστημίου Αθηνών το 1928, όταν αποχώρησε από τη θέση του Γενικού Γραμματέα. Το 1936 και το 1937 οργανώθηκαν πολυάριθμες εκδηλώσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, σε πανεπιστήμια και φιλελληνικούς κύκλους, για τον εορτασμό των πενήντα χρόνων από την έκδοση της πρώτης συλλογής του δασκάλου. Το 1935 του απονεμήθηκε το μετάλλιο της Αμβροσιανής Βιβλιοθήκης του Μιλάνου και το 1937 ο Γάλλος υπουργός Παιδείας τον έκανε Chevalier de la Légion d'honneur. Τον Οκτώβριο του 1940, ο Παλαμάς έστειλε ένα πολύ διάσημο μήνυμα στην αρχή της γερμανικής κατοχής: "Έχω μόνο ένα πράγμα να σας πω. Μεθύστε με το αθάνατο κρασί του 1821". Τα τελευταία χρόνια της ζωής του σημαδεύτηκαν από μοναξιά και προβλήματα υγείας. Τον επισκέπτονταν μόνο οι φίλοι του, ιδίως ο Άγγελος Σικελιανός, ο οποίος ήταν παρών στο κρεβάτι του τις τελευταίες ημέρες της ζωής του, τον Φεβρουάριο του 1943. Στις 27 Φεβρουαρίου, η κρατική κηδεία του Παλαμά σηματοδοτείται από ένα συγκλονιστικό κάλεσμα σε αντίσταση από τον ποιητή Άγγελο Σικελιανό, από τον Αρχιεπίσκοπο Αθηνών Δαμασκηνό και από το πλήθος που τραγουδά τον ελληνικό εθνικό ύμνο.

Ο Palamás έχει δημιουργήσει ένα πλούσιο και ποικίλο έργο. Μεταξύ των πιο αντιπροσωπευτικών ποιητικών έργων του, θα πρέπει να αναφέρουμε: Τα μάτια της ψυχής μου (Ο τάφος (Η αμετάβλητη ζωή (τα δύο μεγάλα επικο-λυρικά έργα στα οποία συμβόλιζε το μέλλον του πολιτισμού και του ελληνισμού, Τα δώδεκα λόγια του τσιγγάνου (1907) και Ο αυλός του βασιλιά (1910). Ο Palamás ήταν επίσης μυθιστοριογράφος, θεατρικός συγγραφέας και κριτικός λογοτεχνίας.

Ο Παλαμάς θεωρείται ο απόστολος της γενίκευσης της δημοτικής (λαϊκής) γλώσσας, ως αντίδραση στη χρήση της καθαρεύουσας (λόγιας γλώσσας), στην ελληνική λογοτεχνία. Έγραψε επίσης τους στίχους του Ολυμπιακού Ύμνου, ο οποίος μελοποιήθηκε από τον συνθέτη Σπύρο Σαμαρά και παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στους πρώτους Ολυμπιακούς Αγώνες της σύγχρονης εποχής στην Αθήνα το 1896.

Πηγές

  1. Κωστής Παλαμάς
  2. Kostís Palamás